Archif y blog

Swtan i Penrhyn

barclodiad-osMan cychwyn: Swtan (SH 31731 73177)
Ar y daith: Gary a Mari
Amser: Dydd Sadwrn 13 Ionawr, 2017: 1300 – 1500
Tywydd: Sych (ond gwlyb o dan droed!)
Pellter: 6 milltir

Mae hi’n talu i gael ffrindiau da ac felly ar ôl holi Gwen am yr hawl i adael un car yn fferm Penrhyn tra’n cerdded o Swtan i lawr am y de, cawsom gynnig lifft i gychwyn ein taith … ond yn well na hynny, cawsom addewid panad ar ôl cyrraedd y terfyn hefyd!

Roeddem wedi dewis ymuno â’r llwybr yn gymharol agos at fwthyn Swtan; amgueddfa fechan sy’n enghraifft o fwthyn gwellt o’r 16eg ganrif ac sy’n werth ymweld â hi a gallwch fwynhau panad a chacen hyfryd yn y caffi gerllaw cyn cychwyn ar eich taith!

Er yn ddiwrnod sych a braf, roedd y tir yn wlyb iawn mewn mannau yn dilyn wythnos digon stormus o dywydd ac yn ogystal â’r mwd, roedd ewyn y môr fel swigod dŵr golchi llestri yn chwythu dros y creigiau a’r llwybr.

Wrth droi i’r chwith ar ôl camu dros y gamlas mae Porth Swtan i’w gweld yn amlwg. Credir fod tarddiad yr enw Swtan yn dod o’r gair Cymraeg am bysgod “whiting” ond er fod pob Cymro Cymraeg lleol yn gwybod yn union lle mae Porth Swtan, mae’n bur debyg mai “Church Bay” fyddai’r enw mae hyd yn oed y Cymro mwyaf teyrn yn ei ddefnyddio ar y bae.

Daw’r enw Saesneg o’r arferiad gan longwyr o Loegr o ddefnyddio tirnodau amlwg er mwyn dynodi llefydd ar hyd yr arfordir. Gyda thŵr eglwys Rhydwyn i’w weld yn glir o’r môr ger Swtan, roedd yn enw amlwg i’w roi ar y bae prydferth yma.

Yn anffodus, fel y gwelwn ymhellach ymlaen ar y daith, nid “Church Bay” ydi’r unig enw Saesneg i ddod yn enw naturiol gan y Cymry Cymraeg ar yr Ynys ac mae ambell i dŷ sydd wedi eu nodi gydag enwau Cymraeg ar y map Ordanance Survey wedi cael enw newyd Saesneg erbyn heddiw.

Mae’r llwybr yn un amlwg ac yn un rhwydd iawn i’w ddilyn wrth iddo ymdroelli ar hyd ffin gorllewinol y caeau, mor agos a phosib i’r arfordir ei hun, cyn esgyn a disgyn o fae i fae.

Yn wir, daw’r unig ddryswch wrth adael traeth Porth Trefadog. Mae’r llwybr yn arwain at grisiau i lawr i’r traeth ond does dim arwydd ar ben deheuol y traeth eich bod angen cymryd y lôn tu ôl i’r tŷ yn hytrach nac anelu am y creigiau.

Wedi tua 500m mae’r llwybr yn cyrraedd bwthyn Tyn Tywyn, sydd bellach wedi cael enw newydd; Seashore Cottage, ac o fewn tafliad carreg i’r bwthyn mae un o draethau mwyaf poblogaidd Ynys Môn.

Mae’n gywilydd mawr gen i gyfaddef nad oeddwn i hyd yn oed yn ymwybodol mai Porth Tywyn Mawr oedd yr enw ar y traeth rwyf wedi ei hadnabod erioed fel “Sandy Beach”. Mae’r enw Saesneg yma’n cael ei ddefnyddio, am wn i, gan fod Maes Carafanau Sandy Beach wedi ei hadeiladu ar y caeau drws nesaf i’r traeth.

Mae Llwybr yr Arfordir yn torri ar draws y maes carafanau ond peidiwch a chymryd y llwybr i’r chwith sy’n anelu am y siop a’r caffi … oni bai eich bod eisiau panad bach sydyn … ond cymrwch y llwybr sydd yn mynd syth yn ei blaen heibio i’r carafanau.

Er eu bod yn anodd eu gweld, mae arwyddion glas a melyn llwybr yr Arfordir i’w cael ar y maes carafanau ac yn eich arwain yn ôl allan tuag at y llwybr cyhoeddus gan anelu amFaes Carafanau Penrhyn.

Yma daeth ein taith ni ar yr arfordir i ben gan ein bod wedi cael addewid o banad gan Wyn a Gwen yn fferm Penrhyn felly yn hytrach na dilyn y llwybr heibio i Penrhyn, roedden ni yn torri ar draws y maes carafanau ac anelu am y tŷ fferm a thepot o de a thafell o fara brith!

 

 

 

Barclodiad y Gawres

barclodiad-osMan cychwyn: Surf Cafe (SH 31731 73177)
Ar y daith: Gary, Mari, Ifan a Gwenno
Amser: Dydd Mawrth 25 Hydref, 2016: 1400 – 1530
Tywydd: Sych
Pellter:  4½ milltir

Er ei bod hi’n hanner tymor mae pawb mor brysur ag erioed felly dim ond taith fer oedd y pedwar ohonnom yn galu ei gwblhau. Er hyn, roedd pawb yn benderfynol o gael ychydig o awyr iach a chyfle i ymestyn y coesau!

Mae brecwast hyfryd yn golygu fod y Surf Cafe yn le gwych i gychwyn (neu gorffen) y gylchdaith yma, ond yn anffodus doedd dim amser i ni allu lenwi’n boliau heddiw.

Ar ôl cerdded i lawr y lôn tuag at y traeth mae angen troi i’r chwith a cherdded ar hyd Traeth Crigyll heibio Creigiau’r Odyn a Braich yr Orsedd tuag at Traeth Llydan.

Os yw’r llanw’n uchel, mae modd cyrraedd Traeth Llydan wrth gerdded i lawr y brif stryd, ond mae’n llawer brafiach cerdded ar hyd y tywod!

Wrth gyrraedd Traeth Llydan mae modd gweld Barclodiad y Gawres, sef nôd y gylchdaith yma, yn y pellter.

Mae’r llwybr yn un cymharol rhwydd i’w ddilyn ar hyd dywod meddal Traeth Bychan gyda thri clwstwr o greigiau yn dynodi Porth y Tywod, Porth Sûr a Phorth Nobla.

Ar ôl cyrraedd y twyni ben pellaf Porth Nobla mae angen gadael y traeth a chwilio am arwydd Llwybr Maelog sy’n nodi fod y llwybr yn troi tua’r dde o amgylch y penrhyn tuag at Barclodiad y Gawres.

Barclodiad y Gawres yw’r siambr gladdu Neolithig fwyaf yng Nghymru ac os am ymweld â’r siambr ei hun, mae’n rhaid trefnu tywysydd, sydd ar gael ar benwythnosau ac ar Ŵyl y Banc rhwng 1 Ebrill a 31 Hydref. Er mwyn trefnu hynny mae’n rhaid gwneud ymholiadau yn siop Wayside Stores yn Llanfaelog (01407 810153) … yn amlwg mae’n well gwneud hynny cyn cychwyn ar y daith!

Yn ôl y chwedl, cafodd y domen ei chludo i Fôn mewn ffedog cawres ond wrth geisio dychmygu pobl Oes y Cerrig yn adeiladu’r fath siambr, mae’n debyg fod y gwirionedd yn fwy syfrdanol nag unrhyw chwedl.

Ar ôl gadael y siambr, dilynwch y llwybr heibio i Borth Trecastell tuag at y lôn fawr cyn troi i’r chwith yn ôl tuag at Rhosneigr.

Yn hytrach na throedio’r un llwybr ar hyd y traeth, mae modd cerdded trwy’r twyni ar dop y traeth yr holl ffordd yn ôl i ochr y pentref o Draeth Llydan cyn cerdded trwy’r pentref yn ôl at y caffi.

Cylchdaith Cemlyn

cemlyn-os

Man cychwyn: Maes Parcio ger Tyddyn Sydney (SH 33615 93123)
Ar y daith: Gary a Mari
Amser: Dydd Sul 18 Medi, 2016: 1400 – 1530
Tywydd: Sych
Pellter:  4 milltir

Gyda’r ddau ohonnom wedi bod yn brysur trwy’r wythnos, dyma benderfynnu wfftio’r gwaith ty a mynd am dro gan bod y tywydd mor ffafriol! Ond gan ei fod yn benderfyniad munud olaf dyma ddewis cylchdaith gymharol rhwydd a chymharol fyr o amgylch Cemlyn.

Er mwyn cyrraedd y man cychwyn mae angen troi gyferbyn â thafarn y Douglas Arms yn Tregele a gyrru am tua milltir a hanner cyn gweld arwydd i’r maes parcio ar y dde.

Mae’r tir yn berchen i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac yn ystod misoedd Ebrill, Mai, Mehefin a Gorffennaf nid oes modd cerdded ar hyd y sarn ar lan y lagŵn gan fod adar yn nythu.

Mae sawl rhywogaeth o adar prin yn ymweld â’r lagŵn hyfryd yma gyda Môr-wennol y Gogledd (Arctic Tern), sy’n ymddangos ar logo Llwybr Arfordirol Ynys Môn, yn ymwelydd cyson ynghŷd â’r Môr-wennol Bigddu (Sandwich Tern) a’r Môr-wennol Gyffredin (Common Tern).

Mae’r daith ar hyd y sarn yn anoddach na’r disgwyl oherwydd y graean bras ond peidiwch a phoeni gan mai dyma ddarn anoddaf y daith!

Ar ochr draw y sarn mae ‘na dŷ sy’n llechu tu ôl i furiau uchel. Bryn Aber oedd tŷ’r naturiaethwr, Capten Vivian Hewitt, symudodd i’r ardal yn y 1930au gan brynnu llawer o’r tir o gwmpas y tŷ sydd bellach yn rhan o’r warchodfa natur.

Roedd gan Gapten Hewitt ddiddordeb mawr mewn adar ac yn ogystal â chodi’r argae cyntaf i greu lagŵn. Llwyddodd i ddenu adar y môr i’r warchodfa ond roedd o hefyd am ddenu adar llai felly cododd furiau uchel o amgylch Bryn Aber er mwyn gwarchod yr ardd rhag y gwyntoedd cryf.

Er mwyn parhau ar hyd llwybr yr arfordir mae angen croesi’r bont fechan a throi i’r dde allan o’r ail faes parcio tuag at Drwyn Cemlyn, ond mae modd dilyn llwybr i’r chwith tuag at bentref Llanfairynghornwy os am osgoi’r arfordir.

Cyn cyrraedd y trwyn, ac ar ôl pasio’r cofeb i gofio’r Bâd Achub cyntaf ar Ynys Môn, mae’r llwybr yn troi i’r chwith, trwy giât mochyn, tuag at Craig yr Iwrch.

Mae’r dŵr o amgylch Craig yr Iwrch yn hafan i forloi ac i ddolffiniaid … ond yn anffodus, doedd na’r un ohonnynt i’w gweld ar y diwrnod yma!

mona-antiqua-restaurataGer Hen Borth mae modd gadael llwybr yr arfordir a throi tuag at fferm Ty’n Llan lle mae eglwys Sant Rhwydrus – un o eglwysi mwyaf anghysbell Ynys Môn, os nad Cymru.

Yn ôl Henry Rowlands, rheithor eglwys Llanidan, yn ei lyfr Mona Antiqua Restaurata: An Archaeological Discourse on the Antiquities, Natural and Historical, of the Isle of Anglesey, the Antient Seat of the British Druids a gyhoeddwyd yn 1723, mab Brenin Connacht oedd Rhwydrus oedd wedi teithio draw i Gymru ar yr un pryd â Rhuddlad, merch Brenin Leinster.

Cafodd yr eglwys cyntaf ei hadeiladu yma yn y 6ed ganrif gyda’r eglwys bresennol yn dyddio o’r 12fed ganrif ac yn un o’r eglwysi prin ar yr ynys sy’n dod o’r cyfnod cyn y diwygiad Protestanaidd.

Ym mynwent yr egwlys mae dau fedd sydd o ddiddordeb. Yma claddwyd corff Capten Christen Osuldsen o Norwy a foddwyd pan ddryllwyd ei long, y Thomas Humphries  ym mis Ionawr 1867 tra’n cludo halen o Lerpwl i Efrog Newydd.

Gerllaw mae bedd Pilot Officer Vivian Weston Parry,un o’r prin feddi yn y fynwent sy’n dyddio o’r 20fed ganrif.

Cafodd P/O Parry ei urddo â’r Distinguished Flying Cross yn ystod yr Ail Ryfel Byd tra’n ynniwr gyda 150 Squadron. Bu farw ym mis Medi 1942 pan bu rhaid i’w awyren, oedd yn dychwelyd o hediad fomio dros Bremen, Yr Almaen, lanio ar frys yn Sir Efrog.

Ar ôl dychwelyd i’r llwybr arfordirol, mae’r llwybr yn cwrdd â diweddglo taith Cylch y Garn ger Hen Borth cyn ymuno â’r ffordd lle mae angenn troi i’r chwith a cherdded yn ôl tua Gwarchodfa Cemlyn.

Cylch y Garn

cylch y garn

Man cychwyn: Ger fferm Bryn Goelcerth (SH 309918)
Ar y daith: Gary, Mari, Hywel, Rhian, Ifan, Harri, Gwenno a Catrin
Amser: Dydd Mercher 18 Chwefror, 2015: 1415 – 1700
Tywydd: Sych a gwyntog
Pellter:  6 milltir

Gan ei bod hi’n hanner tymor dyma benderfynu mynd am dro i gornel o’r ynys ‘da ni heb ymweld â hi eto, a diolch i luniau hyfryd Ian Morris Jones o’r Ladis Wen roedd pawb am fynd i weld y colofnau arbennig yma.

Ar ôl gyrru trwy pentref Llanfair-yng-Nghornwy a pharcio cyn cyrraedd fferm Bryn Coelcerth, dyma gymryd y llwybr tuag at fferm Mynachdy – peidiwch â phoeni bod yr arwydd yn dweud “Private Road” gan fod y llwybr yn croesi cowt y fferm yr ochr draw i’r parlwr godro.

Mae’n fferm anferth gyda tua 650 o wartheg godro felly mae’n bur debyg y cewch chi gwmni ar y rhan cyntaf o’ch taith heibio i’r parlwr ac allan am Drwyn y Gader … peidiwch a bod ofn! Dilynwch y traciau heibio i gefn y parlwr gyda’r ty fferm tu ôl i chi ond peidiwch a cholli’r arwydd am y llwybr sy’n arwain am yr arfordir.

Gallwch weld y Ladis Wen o’r cae cyntaf, ond peidiwch ac anelu amdanynt gan fod y llwybr yn troi tua’r gogledd ddwyrain gan godi ar hyd y caeau cyn troi tua’r arfordir unwaith eto a disgyn tuag at Lwybr Arfordirol ger simdde’r gwaith copr.

Mae cysgod y simdde yn le perffaith am bicnic wrth edrych allan tuag at Ynysoedd y Moelrhoniaid i’r gogledd ddwyrain a Maen y Bugail i’r gogledd orllewin. Mae Maen y Bugail yn un graig fawr sy’n edrych dros clwstwr o greigiau llai – yn union fel bugail yn edrych dros ei braidd.

Ac yn ôl Bedwyr Rees, cyflwynydd y rhaglen wych Arfordir Môn ar S4C, mae tarddiad enwau Biggal, sy’n un o Ynysoedd y Scilly a Beagle’s Rock a Beagle’s Point yng Nghernyw yr un peth yn union â Maen Bugail.

Wrth barhau’r â’r daith tua’r dwyrain, mae’r llwybr yn mynd heibioi’r Ladis Wen, sef meini cafodd eu codi gan y Mersey Docks and Harbour Board yn y 1860au. Mae dau o’r meini ar y tir gyda thrydydd ar Faen y Bugail ac roeddent wedi eu codi er mwyn bod o gymorth i forwyr allu hwylio heibio i greigiau tywyllodrus Maen y Bugail.

Ar ôl pasio’r Ladis, mae’r llwybr yn parhau ar hyd yr arfordir tuag at Gwarchodfa Natur Cemlyn, ond cyn cyrraedd Hen Borth, mae angen gadael Llwybr yr Arfordir er mwyn troi yn ôl tuag at Hen Felin ac ail ymuno â llwybrau fferm Mynachdy.

 

Cylchdaith Sannan

sannan
Man cychwyn
: Maes Parcio Canolfan Ymwelwyr Llyn Alaw (SH 373855)
Ar y daith: Gary a Mari
Amser: Dydd Sadwrn 14 Chwefror, 2015: 1500 – 1715
Tywydd: Sych … ond gwlyb o dan draed
Pellter:  6 milltir

Penderfyniad munud olaf oedd y daith gerdded yma felly yn hytrach ‘na cherdded rhan o’r Llwybr Arfordirol dyma ddewis un o Gylchdeithiau’r Seintiau sydd yn fyrach ac felly’n haws i’w gwblhau cyn i olau dydd ddiflannu – rhywbeth pwysig i’w ystyried yn ystod mis Chwefror!

Mae dau o Gylchdeithiau’r Seintiau yn cychwyn ger Canolfan Ymwelwyr Llyn Alaw … neu’r hyn sy’n cael ei alw’n “Ganolfan Ymwelwyr”, gan mai cwt pren gyda’i ffenestri wedi’i chwalu ydi’r “Ganolfan” bondigrybwyll erbyn hyn … ond o leia’ mae’n le cyfleus i barcio’r car.

Wrth adael y maes parcio mae ‘na arwydd sy’n dangos mai troi i’r dde sydd ei angen ar gyfer Cylchdaith Sannan ac ymlwybro i lawr y lôn fechan. Gan mai cerdded y daith mewn cyfeiriad clocwedd oeddem ni, roedd angen anwybyddu’r arwydd llwybr i’r dde cyn cyrraedd Bodnolwyn Wen a pharhau heibio i Caergwrli a Bryn Sannan cyn troi ar hyd y llwybr gerdded ger bwthyn Bronwen.

Mae’r llwybr yn crwydro ar draws gaeau Bodnolwyn Groes ac os edrychwch tua’r gogledd ar ôl pasio’r ty fferm mae modd gweld cromlech Bedd Branwen … mae’n haws fyth os ‘da chi wedi cofio’ch binocwlars (!) … ond yn anffodus nid oes mynediad cyhoeddus i’r gromlech bellach.

Ar ôl croesi Afon Alaw a chyrraedd caeau Hen Bont mae’n bosib mynd ar goll gan fod fferm Hen Bont wedi ffensio’n gymharol ddiweddar ac mae’n anodd gweld fod y llwybr yn croesi’r cowt … ond wedi dweud hynny, roedd y ffermwr yn ddigon clên i ddod allan a dangos y llwybr i ni!

Ar ôl croesi’r cowt a throi i’r chwith, mae’r llwybr yn troi yn syth i’r dde ac mae’n bwysig cadw i’r dde o’r gwrych er mwyn croesi’r cae a chyrraedd y lôn … peidiwch, da chi, â cherdded trwy’r gors cyn sylwi eich bod wedi mynd y ffordd anghywir ac yna gorfod cerdded yn ôl trwy’r gors!

Er nad yw’n rhan o’r gylchdaith fach yma, mae’n sicr werth ailymuno â’r llwybr wrth gamu dros y gamfa i’r chwith er mwyn ymweld ag eglwys Sant Afran, Sant Ieuan a Sant Sannan.

Mae’r eglwys yn dyddio o’r 14eg Ganrif ond dyw hi heb ei defnyddio ers 1899 a bellach yn dod o dan ofal Cyfeillion Eglwysi Digyfaill. Yr hyn sy’n rhyfeddol, i mi beth bynnag, yw cymaint o Saesneg sydd i’w weld ar y cerrig beddi o ystyried mai beddi o’r 18fed a 19fed ganrif mewn eglwys fechan yng nghanol Ynys Môn ydi rhain.

Ar ôl ymweld â’r egwlys, trowch yn ôl ar hyd y llwybr at y lôn cyn troi i’r chwith tuag at Melin Llynnon.

Mae modd cerdded ymlaen at y Felin am banad a theisen … os ‘da chi’n mynd am dro ar ôl Mawrth 28 … a ddim ar ddydd Gwener (!) … ond troi tuag adref ar hyd y llwybr ger Tyddyn Falog oedden ni yn ei wneud.

Ar ôl croesi’r caeau a cowt fferm Marian, mae’r llwybr yn cyrraedd yn ôl i bentref Elim ac mae angen troi i’r chwith hyd nes dod at y llwybr, sy’n troi i’r dde heibio i fferm Glanalaw ac ar draws y caeau yn ôl i faes parcio Llyn Alaw.

Dic Evans, arwr y don

DSC_3988Ar ôl ymweld â Moelfre dros y Sul, a thynnu lluniau’r cerflun trawiadol o Dic Evans ger orsaf y Bad Achub, dwi’n credu fod hi’n werth nodi pwy yn union oedd yr arwr lleol yma.

Dic Evans, Moelfre, yw un o’r ychydig forwyr i ennill medal aur yr RNLI ddwywaith.

Roedd dŵr halen yn rhedeg trwy ei wythiennau gyda’i deidiau, ei dad a’i ewyrth i gyd yn aelodau o Fad Achub Moelfre ac ym 1954, ar ôl i’w ewyrth ymddeol, cafodd ei benodi’n gocsyn ar Fad Achub Moelfre.

Pedair mlynedd yn ddiweddarach cafodd Dic ei urddo â’i fedal aur cyntaf am achub criw llong y Hindlea. Ar 27 Hydref 1959 gyda gwyntoedd o dros 100 m.y.a. roedd yr Hindlea – llong 500 tunell – mewn peryg mawr o chael ei llusgo ar y creigiau ger Moelfre wrth iddi methu’n glir a dal ei hangor yn y gwynt.

Dim ond Dic a thri aelod arall o griw oedd wedi llwyddo i gyrraedd cwt y bad achub gan fod y llinellau ffôn wedi eu difrodi gan y storm a bu rhaid i aelod o griw y glannau fynd allan ar y môr yn y bad achub am y tro cyntaf.

Am awr a hanner, brwydrodd Dic gyda’r moroedd gwyllt wrth i’r Hindlea siglo’n frawychus o o ochr i ochr. Unwaith i’r criw dderbyn y gorchymyn i adael y llong, anwybyddodd Evans yr amgylchiadau erchyll i symud mor agos â phosib i’r llong a dwyn perswâd ar y criw i neidio i’r bad achub.

Yn ogystal â cheisio osgoi yr Hindlea, oedd yn cael ei thaflu o gwmpas gan y tonnau enfawr, cafwyd un eiliad ofnadwy pan dynnwyd y bad achub o dan y tonnau nes bod ei mast o dan ddŵr. Bu rhaid i Dic symud y bad achub o dan gysgod yr Hindlea ar 10 achlysur cyn gallu achub yr wyth aelod o griw, a 35 munud ar ôl i’r olaf neidio i’r bad achub, tarodd yr Hindlea yn erbyn y creigiau a’i chwalu’n deilchion.

Llwyddodd Dic i ennill ei ail fedal aur saithn mlynedd yn ddiweddarach ar ôl bod yn rhan o’r ymgyrch i achub criw y llong Groegaidd, Nafsiporos, oedd wedi colli pwer ac yn rhedeg yn hynod o agos at Ynysoedd y Moelrhoniaid.

Er i’r bad achub cael ei difrodi, llwyddodd Dic a’r criw o Murley Francis, Hugh Owen, Evan Owen, Huw Jones, William Maynard Davies, Capt David Jeavons a’i fab ei hun, David Evans, i achub 10 o’r criw gyda bad achub Caergybi yn achub pump aelod arall.

Pan ddaeth i ymddeol ym 1970, roedd bad achub Moelfre wedi achub 281 o fywydau yn ystod ei 50 mlynedd o wasanaeth.

Yn ogystal â’i ddwy fedal aur, cafodd Dic ei urddo â Medal Arian y Frenhines am ddewrder ar y môr ym 1960 a Medal yr Ymerodraeth Brydeinig ym 1969. Cafodd ei urddo’n aelod o Orsedd y Beirdd yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd, 1978.

Parhau â’r her …

Cychwyn o Foel-y-don

Criw Crwydro

Wel, mi oedd hynny’n anoddach na’r disgwyl! Union flwyddyn ers dechrau’r her o gwblhau’r Llwybr Arfordirol da ni dal heb hyd yn oed gyrraedd hanner ffordd!

Y rheswm pennaf am yr oedi yw’r ffaith ein bod ni wedi addo cwblhau’r llwybr fel un criw … ac mae cael pawb at eu gilydd ar yr un diwrnod wedi profi’n anoddach na bugeilio cathod!

Felly dyma gario’r her ymlaen i 2013 ac addo ein bod ni’n mynd i gadw at yr her tan ein bod ni wedi gorffen … ac addo ein bod yn mynd i barhau i flogio hefyd!

Twrci oer ..!

Mae’n od sut bod rhywbeth yn gafael yn dydi? Hyd at dechrau’r flwyddyn yma, byddwn ni’n mynd i gerdded tua unwaith y mis fel teulu, ac yn amlach na pheidio, byddwn ni’n mynd am dro ar hyd yr un llwybr yn ardal Rhoscolyn.

Ifan ar y Llwybr Arfordirol ... blynyddoedd yn ôl!

Ifan ar y Llwybr Arfordirol ... blynyddoedd yn ôl!

Yn wir, wrth chwilio trwy fy nghyfrif flickr mae ‘na sawl set o luniau o’r darn yma o’r Llwybr Arfordirol – mae na luniau o Rhoscolyn yn y gwanwyn yr holl ffordd trwodd i luniau o Rhoscolyn yn y gaeaf.

Ac fel mae’r llun yma o Ifan yn ifanc iawn yn ei ddangos, ‘da ni wedi bod yn cerdded y darn yma o’r llwybr ers blynyddoedd maith!

Ond erbyn hyn, diolch i Ceri a’r teulu Thomas (a Prosiect 2012) ‘da ni wedi bod yn cerdded yn llawer amlach. ‘Da ni wedi bod allan pob penwythnos ers dechrau’r flwyddyn ac wedi gweld ardalaoedd gwahanol o’r ynys.

Mae bore Sul wedi troi yn fore cynnar yn tŷ ni.

Does ‘na neb yn aros yn y gwely yn hwyr, mae pawb yn codi ac yn sydyn iawn i wneud eu jobsys o gwmpas y tŷ cyn i ni baratoi cinio bach a phacio’r rucksack ar gyfer y daith wythnosol.

Ond, oherwydd trip ysgol Ifan a Rhys i Lanelli dros y Sul a gan bo fi’n gweithio, ni chafwyd taith gerdded dydd Sul diwethaf … a ‘da chi’n gwbod be, ‘dwi ‘di bod ar goll!

Nid yn unig bo fi wedi colli’r awyr iach, y golygfeydd, y sgwrs, y chwerthin, y gwmniaeth a’r tynnu lluniau … ‘dwi hyd yn oed wedi colli jôcs sâl Tosh!

Ac, yn od iawn, ‘dwi wedi colli diweddaru’r blog hefyd – mae hi’n edrych braid yn rhyfedd yma heb gofnod ers wythnos er ein bod ni heb fod allan ar daith gerdded.

Felly er mwyn poblogeiddio’r blog yn absenoldeb unrhyw daith, mae’r plant wedi addo ‘sgwennu cofnod yr un i ni … dim pwysau blantos, ond mae’r darllenwyr yn disgwyl!

 

 

Kit crwydro

Kit Crwydro

Kit Crwydro

Dim taith gerdded heddiw, ond wedi mynd i bocedi fy nghôt Berghaus bore ma, a dyma be oedd yn fy mhoced i ers taith wythnos diwethaf …

… raspberry brandy Ed oedd yn y botel fach!

‘Dwin licio dŵr, chi !

Omaigwdness, here we go – fel mae’r Saeson yn ddweud. Fedrai ddim dweud wrthych pam mor nerfus ydw’i yn sgwennu dipyn o eirau ar y blog ‘ma. Ar ôl darllen cyfraniadau gwych gan Gary a Mari, gyda’u dawn naturiol o ddefnyddio iaith a gramadeg perffaith (Mae’r ddau wedi cael coleg i chi gael dallt!) Mae’n dipyn o dasg. Ond ar ol gymaint o swnian “lle mae dy blog di Ceri?” (abuse bron ddyddiol gan rhai!) dwi yn mynd i gael go!

Plantos ar grwydr

Plantos ar grwydr

Felly, ella ‘sa well i mi gychwyn wrth egluro pam nes i awgrymu i ni wneud y daith o gwmpas arfordir Sir Fôn yn y lle cyntaf? Wel, fel rhiant i ddau o “Tweens” (pre tennage – i’r rhai sydd ddim yn dallt y lingo) un o fy mhryderon mwyaf  i ydi ei bod nhw yn suddo fwy a fwy i mewn i fywyd digidol  – lle mae pob eiliad rhydd yn cael ei dreulio un ai o flaen teledu, play station neu ynghlwm i’w ffôn neu iPod!

Dwi yn gweld y blynyddoedd yn hedfan heibio mor sydyn.  Dwi’n ofni  byddai’n deffro un bore a fydd y plantos bach annwyl ma sydd yn gwrando ar ei mham (i ryw hyd)  wedi troi fewn i monosyllabic, techno addicts, ac fydd hi rhy hwyr i wneud dim byd amdano. Felly roedd angen plan!

Ers rhai blynyddoedd nawr , mae  gen i ryw dynfa tuag at ddŵr – not the drinking kind – ond llynnoedd, afonydd, moroedd. You get the picture ? (Ella rhywbeth i wneud efo bod yn Pisces? Hmm? Anyway, I digress) Felly wrth awgrymu i Ed y gŵr, ar plant i gytuno i gwblhau llwybr arfordir Môn i gyd fel prosiect teulu 2012 – roedd yr hadyn wedi ei blannu.

Mae rhaid i mi gyfaddef, i gychwyn, toedd gan y tri aelod arall o deulu Thomas ddim yn agos at yr run lefel o frwdfrydedd a oedd yn byrlymu ynof i. Felly, wrth gynnig ein bod ni yn gwahodd ffrindiau i ymuno â ni, gwirionodd y plant, ac roedd hi yn 3 against 1 i fi.

Mae Rhys a Megan wedi dod yn dipyn o fêts gydag Ifan a Gwenno (teulu Pritchard) trwy fod yn aelodau o Côr Ieuenctid Môn (o dan arweiniad y dalentog Mari P) felly roedd unrhyw esgus i gael bod yn eu cwmni nhw yn rhoi gwên fawr ar eu hwynebau –  so far so good!

Felly, i ddod a ni at heddiw, mae na ddwy daith wedi cymryd lle hyd yn hyn. Dros yr wythnosau nesaf, byddaf yn trio ychwanegu dipyn o sylwadau ar y blog am ein hanturiaethau. A fel ddywedodd Mari, heintus iawn ydi o, fedra’i ddim credu gymaint o hwyl rydym wedi ei gael yn barod …

Mae’r cymysgedd o awyr iach, sgwrsio, chwerthin (a’r wers ddaearyddiaeth wythnosol gan Gary!) wedi bod yn fwy o bleser na allwn fyth wedi ei ddychmygu. Ac yn lle clywed y plant yn swnian “Ohh Maaaam oes rhaid i ni fynd eto??”  Dwi’n cael pedwar o “Tweens” yn byrlymu fyny ataf, gyda bochau mawr coch ar ddiwedd y daith p’nawn Sul yn bloeddio gweiddi “ Lle ‘da ni’n mynd wythnos nesa ta? “ “Yda chi’n gaddo bod ni’n cael mynd – hyd yn oed os ydi hi’n bwrw?”

Wel, sôn am sioc, bois bach … ac yn dangos i mi nad oes yr un gadget ffansi  yn gallu rhoi’r run un pleser i blant, na tynnu pâr o sgidiau cerdded ymlaen, rhoi rhyddid iddynt ddringo coed, neidio mewn afonydd, sgimio’r Fenai gyda cerrig a throedio caeau mwdlyd. Ac hyn i gyd wrth sugno fewn yr olygfeydd syfrdanol o’n arfordir, a’r byd natur trawiadol sydd o’n cwmpas….

I chi gael dallt – dwi’n teimlo reit smug efo fy hyn acshyli … that is what I call a plan!!

Felly tan y tro nesa … hwyl